Begin
Bespreek de vorige situatie. Leg het doel van je vraag uit en spreek af welke hulp jij geeft en wat de leerling zelf gaat proberen.
RIJTAAK.NL LOS · BÈTA
Hoe leert
jouw leerling?
Je leerling remt nadat jij iets zegt. Wat had hij zélf al gezien, verwacht en besloten?
Onderzoek wat er vóór de handeling gebeurde. Bereid daarmee je volgende les voor en kijk terug op wat jouw uitleg heeft opgeleverd.
01 / WAT HOOR JIJ?
De leerling geeft het goede antwoord.
Wat weet je nu?
Je vraagt wat er achter een geparkeerde auto vandaan kan komen. De leerling zegt: ‘Iemand.’ Diezelfde uitkomst kan drie verschillende dingen betekenen voor je volgende les.
01 ‘Ik dacht daar al aan toen ik de auto zag.’
Onderzoek hoe die verwachting zijn keuze beïnvloedde. Kijk in een vergelijkbare situatie of de leerling dit ook zelf doet, vóór jij iets zegt.
02 ‘Daar dacht ik pas aan toen jij het vroeg.’
Maak van opmerken naar verwachten het lesdoel. Gebruik een situatieschets om te laten zien wat aan het zicht onttrokken is. Doe de gedachtegang één keer voor en geef de leerling daarna ruimte om haar zelf toe te passen.
03 ‘Ik dacht dat jij een theorievraag stelde.’
Maak eerst duidelijk waarom je de vraag stelt. Zeg bijvoorbeeld: ‘Ik wil horen wat jij toen dacht. Als je er pas later aan dacht, helpt dat mij ook.’
02 / VOORBEELDLESKAART
Hoe geef jij de volgende les?
Voorbeeldrijtaak: een geparkeerd voertuig passeren. De leerling merkt de auto op. De verwachting ontstond pas na jouw vraag.
Lesdoel De leerling gebruikt wat hij wel en niet kan overzien om vooraf te bedenken wat er kan gebeuren en past daar zijn keuze op aan.
Kern
Gebruik een situatieschets. Denk één keer hardop voor. Kies passende oefenplekken en geef de leerling in een vergelijkbare situatie ruimte om zelf vooruit te denken.
Afsluiting
Vraag stilstaand wat de leerling vóór zijn keuze zag en dacht. Leg zijn eigen woorden, jouw observatie en jouw hulp afzonderlijk vast.
Klap een stap open. Ontdek wat je de leerling vooraf onderwijst, wanneer je helpt en wat je op rijsnelheid kunt waarnemen.
Ontwikkelbehoefte
Welke informatie moet de leerling eerder leren gebruiken?
De leerling zag de geparkeerde auto. Op rijsnelheid moet hij ook opmerken welk deel van de straat hij niet kan overzien en wat dat vóór zijn keuze betekent. Als hij later zegt ‘Ik weet het niet meer’, blijft open wat hij op dat moment opmerkte of verwachtte.
Gebruik vóór de oefening een schets. Laat de leerling aanwijzen wat hij vanuit zijn positie wel en niet kan zien. Zo ontdek je welk verband je hem kunt helpen leggen voordat hij het rijdend moet toepassen.
Lesplan
Wat leert de leerling vóór het beslismoment?
Doe bij de schets hardop voor: ‘Ik zie een geparkeerde auto. Ik kan niet zien wat daarachter gebeurt. Ik denk dat er iemand achter vandaan kan komen. Dat neem ik mee in mijn keuze vóór ik erlangs rijd.’
Laat de leerling die denkstap daarna met jouw hulp oefenen. Spreek af welke hulp je geeft. Als je die later afbouwt, leg je uit wat de leerling nu zelf gaat proberen. Jouw stilte krijgt betekenis doordat hij weet wat hij heeft geleerd en wat hij nu oefent.
Uitvoering
Wanneer geef je hulp zodat de leerling er nog iets mee kan?
Oefen eerst begeleid in een overzichtelijke situatie. Kies het moment van jouw aanwijzing zo dat de leerling de informatie nog kan gebruiken vóór hij een keuze moet maken. Geef hem daarna bij een vergelijkbare situatie ruimte om die denkstap zelf te zetten.
Leg apart vast wat je kon zien, wanneer jij hielp en wat de leerling daarna deed. Daarmee maak je zichtbaar welke begeleiding hij nog nodig had.
Evaluatie
Wat weet je over dat beslismoment?
Een leerling kan na afloop een goede verklaring geven die pas tijdens het gesprek ontstaat. Hij kan ook zeggen: ‘Ik weet niet meer wat ik toen dacht.’ Op rijsnelheid heeft hij misschien maar een deel van de situatie opgemerkt of onthouden. Zijn antwoord laat die onzekerheid open.
Gebruik de nabespreking als die iets toevoegt. Jouw observatie en het moment waarop je hielp tellen ook mee. Vraag jezelf privé: ‘Had ik deze denkstap voldoende voorbereid, en kwam mijn hulp op tijd om er nog iets mee te doen?’
Volgende les
Wat bereid je de volgende keer eerder voor?
Als de stap van zien naar verwachten onderweg nog niet lukt, oefen je die vooraf opnieuw met één overzichtelijk beeld. Daarna breng je het terug in het verkeer. Zodra de leerling die stap zelfstandig zet, kun je variëren, bijvoorbeeld met een bestelbus die het zicht op een uitrit beperkt.
Kies ook één aanpassing in jouw lesgeven. Bijvoorbeeld: ‘Ik oefen vooraf met de leerling hoe hij uit beperkt zicht een verwachting vormt, zodat hij die onderweg tijdig kan gebruiken.’
03 / JOUW LESGEVEN
Zo geef jij les.
Hoe gaf jij déze rijles?
Welke woorden gebruikte je? Hoeveel denktijd gaf je? Wat deed de leerling voordat jij hielp? Uit die antwoorden volgt één concrete aanpassing voor jouw volgende les.
04 / RIJTAAK TEACHER · IN PROEF
RIJTAAK Teacher
De RIJTAAK Teacher is de bekende Anjo Joostens, ontwerper van het Primair Rijonderwijs en auteur van WRM-bijscholing 78. Binnen de proefuitbreiding kun je zijn lesstof op twee momenten beluisteren.
TUSSEN TWEE LEERLINGEN
Vakles voor de instructeur
De vakles gaat over jouw lesgeven. Bijvoorbeeld over het moment waarop een denkvraag voor de leerling als een theorietoets klinkt.
Lees een voorbeeldfragment
‘Als jij vraagt wat er achter de auto vandaan kan komen, weet de leerling misschien precies welk antwoord jij zoekt. Vraag eerst wat hij dacht vóór hij handelde. Dat antwoord vertelt je waar je les begint.’
SAMEN TIJDENS DE RIJLES
Les vanaf de achterbank
De RIJTAAK Teacher spreekt de leerling aan. Jij luistert mee en kiest het moment waarop het fragment past bij jullie lesdoel.
Lees een voorbeeldfragment
‘Ik zie een geparkeerde auto. Ik kan niet zien wat daarachter gebeurt. Ik denk dat er iemand achter vandaan kan komen. Welke betekenis heeft dat voor mijn keuze?’
05 / DE ONDERWIJSAANPAK
Waar de les op steunt
- Nationaal Leerplan Rijopleiding B
- Het leerplan geeft richting aan het doel. De combinatie van vier vaardigheden en vier rijtaakniveaus gebruiken we binnen RIJTAAK.NL als MO16.
- IBKI-lesvoorbereiding
- Vertrekpunt voor de opbouw van een concrete les, met een beginsituatie, lesdoel, activiteiten, leermiddelen en oefenplekken.
- MO49
- Helpt onderzoeken waar de leerling ondersteuning nodig heeft, bijvoorbeeld bij het vormen van een verwachting vóór het handelen.
- LOS 25-puntenplan
- Verbindt wat de leerling nodig heeft met wat de instructeur aanbiedt, hoe de leerling reflecteert en hoe de instructeur zijn aanpak verder ontwikkelt.
06 / LEERLING ONTWIKKEL SYSTEEM
Aan de slag met LOS
Verkeerssector.nlRegistratie en organisatiebeheer
RIJTAAK.NLWerkomgeving voor de instructeur
BLOKONDERWIJS®Ontwikkeling zichtbaar voor de leerling